Ban chỉ đạo
  • Tiến sỹ Lê Doãn Hợp – Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, nguyên UVBCHTW Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Thông Tin Truyền Thông
  • Thượng tướng, Tiến sỹ - Viện sỹ Nguyễn Huy Hiệu – AH LLVT ND, nguyên UVBCHTW Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
  • Trung tướng Nguyễn Quốc Thước – Nguyên Ủy viên BCHTW Đảng, nguyên Tư lệnh Quân khu 4, nguyên Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội CCB Việt Nam
  • Trung tướng Nguyễn Trung Thu – AHLLVTND, Phó Tổng Tham mưu trưởng QDNDVN, Nguyên Tư lệnh Quân khu 5
  • Đồng chí Đỗ Quý Doãn - Thứ trưởng Bộ Thông tin & Truyền thông
  • Trung tướng Triệu Xuân Hòa – AH LLVT ND, Phó Trưởng ban chỉ đạo Tây Nguyên, nguyên Tư lệnh Quân khu 7
  • Phó Đô đốc Nguyễn Văn Tình – AH LLVT ND, Nguyên UVBCHTW Đảng, nguyên Chính ủy Quân Chủng Hải Quân
  • Thiếu tướng Huỳnh Đắc Hương – Trưởng BLL CCB Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam tại Lào, nguyên Chính ủy kiêm Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Lào, Trưởng BLL của 15 BLL các nhà tù cách mạng Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ – TB – XH
VỀ LÀNG NÚ, NGƯỜI LÁI ĐÒ TRÊN SÔNG PÔ CÔ

VỀ LÀNG NÚ, NGƯỜI LÁI ĐÒ TRÊN SÔNG PÔ CÔ

Friday, 27/09/2013, 09:05:00 AM
Sau khi ca khúc “Người lái đò trên sông Pô Cô” của nhạc sĩ Cầm Phong (lời thơ Đào Mai Trang) được làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam truyền tới thính giả, bộ đội ta đã gọi tất cả những người lái đò trên các con sông dọc biên giới Việt - Lào là A Sanh.

Vậy là thành nếp, mỗi khi cần qua sông, mọi người chỉ cần gọi “A Sanh ơi, cho sang với!”, sẽ có một người đưa qua sông. Cứ như vậy, cái tên A Sanh đã xuất hiện trên khắp cả chiến trường Tây Nguyên. Bao nhiêu người  lính từng qua sông Pô Cô trên con đò độc mộc, đã không biết một A Sanh thực là ai.

 

Tìm hiểu về người anh hùng tên gọi A Sanh ấy, chúng tôi mới vỡ lẽ ông đã mất cách đây mấy năm rồi. Chúng tôi vô cùng tiếc vì không còn được gặp, để nghe chính ông kể về ký ức người lính “một thời đánh Mỹ bao năm ròng”. Bài viết này như một nén tâm nhang vọng tưởng, gửi tới hương hồn anh hùng A Sanh.

 

A Sanh tên thật là Puih San, sinh năm 1937 giữa núi rừng Tây Nguyên, hoang sơ, hùng vĩ nhưng thời cuộc khiến Puih San phải chứng kiến cảnh “Làng nằm trong tầm đại bác của giặc” (Nguyên Ngọc).

 

Ngôi làng Nú, xã Ia Krai, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai, nơi Puih San được lũ làng làm lễ thổi tai, dặn rằng: “Làm người... Con traiPhải nhớ lấy cái cuốc, cái rìu, cái giáo giữ làng, cái ná và ống tên”. Bây giờ cuộc sống nơi đây đã khác xưa rất nhiều. Núi rừng, sông suối trong xanh, yên ả. Đời sống nhân dân no ấm. Dọc sông Pô Cô, nơi mà trong ký ức người lính một thời là chốn cập bến của những con thuyền độc mộc, ngày ngày đưa bộ đội qua sông, giờ có những cây cầu treo, cầu vượt nối đôi bờ. Nhưng chuyện về những người lái đò đã trở thành huyền thoại năm nào như A Sanh đang và sẽ được các già kể lại cho các thế hệ cháu con.

 

Chuyện rằng: Puih San - người con của Yàng, đã lớn lên làm thỏa nguyện của lũ làng, với sức khỏe hơn người, với đôi tay rắn chắc như chàng Đam San và đôi tai thính như con mèo rừng. Nổi trội hơn trong đám trai làng, Puih San luôn là người chèo thuyền độc mộc giỏi nhất trên dòng sông Pô Cô hung dữ mỗi mùa nước lũ. Tai họa từ thiên nhiên thì có kỳ, có định và cũng không tàn bạo như thằng giặc Mỹ. Puih San chẳng ngại con sóng dữ thì mấy kẻ xâm lăng “cũng chảy máu” kia có xá gì. Vậy là, chàng thanh niên người dân tộc tộc Jrai mang ý chí căm thù giặc. Trong những tháng thiếu thời, chàng được nghe rất nhiều chuyện về cách mạng, về “bộ đội Cụ Hồ”. Vì thế chàng sớm mong được đi theo cán bộ, đi đánh đuổi thằng giặc Mỹ cút khỏi buôn làng.

 

Năm 1961, Puih San trốn cha mẹ đi theo cán bộ cách mạng, làm du kích xã. Anh cùng một số thanh niên trai tráng khác được giao nhiệm vụ giả trang thành những người nông dân đánh cá, đêm đêm chèo thuyền độc mộc đưa bộ đội qua sông. Các anh thường hoạt động từ 10 giờ đêm đến mờ sáng hôm sau. Có nhiều buổi, đội lái đò ngang phải thực hiện hàng trăm chuyến qua lại, đưa hàng ngàn chiến sĩ sang sông, ngay dưới tầm mưa bom bão đạn, ngay trên dòng sông cuộn lên con sóng giữa mùa nước lũ... Với  nhiệt huyết cách mạng và tài trí hơn người, chẳng bao lâu, Puih San được cấp trên giao nhiệm vụ chỉ huy tiểu đội du kích của xã. Không phụ sự tín nhiệm của cấp trên, tiểu đội của Puih San luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đưa đò. Không những thế còn trực tiếp tham gia nhiều trận đánh du kích, diệt được nhiều tên địch. Trong trận đánh vào đồn Chư Nghé, Puih San đã tham gia bàn mưu, tính kế với cấp trên; kết quả là tiểu đội đã phá hủy 3 xe GMC, diệt 40 tên, thu toàn bộ vũ khí, trang bị của địch.

 

Đến năm 1961, Puih San được chuyển từ đội du kích địa phương, sang lực lượng bộ đội chính quy, thuộc đơn vị đường dây T2C07 – Mặt trận B3. Nhiệm vụ chính của anh vẫn là lái đò, chở bộ đội, vũ khí, thuốc men và các nhu yếu phẩm qua sông Pô Cô. Trong khoảng thời gian miền Bắc tập trung chi viện lớn cho miền Nam, cao điểm từ cuối năm 1964, đầu 1965 đến giữa năm 1968, không ít ngày Puih San đã chở được hơn ba chục chuyến đò, đưa hàng trăm lượt bộ đội và quân trang, quân dụng qua sông. Trong đó, phải kể đến việc anh góp phần cho quân ta mở chiến dịch đánh trận Plây Me, huyện Chư Prông, Gia Lai thắng lợi rực rỡ. Với những cống hiến to lớn đó, Puih San đã vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Đảng (đầu năm 1965). Anh được đi dự báo cáo điển hình tại Đại hội chiến sĩ thi đua Mặt trận B3 và trở thành nguyên mẫu, nhân vật chính trong bài hát “Người lái đò trên sông Pô Cô”.

 

Năm 1969, Puih San được cấp trên cử đi học lớp sĩ quan tại tỉnh Hòa Bình . Sau 2 năm, anh nhận lệnh trở về mảnh đất Bắc Tây Nguyên chiến đấu. Tại đây, anh cùng đồng đội bí mật, bất ngờ đánh hai trận trên quốc lộ 19 - An Khê, phá hủy 1 xe GMC, diệt 5 tên địch và thu toàn bộ vũ khí. Đến khi núi rừng Tây Nguyên sạch bóng quân thù, Puih San mới có dịp trở về làng Nú để thăm lại vợ con. Nhưng than ôi! Cả vợ và con anh đều bị Mỹ, ngụy giết chết. Mất mát đau thương không gì bù đắp nổi, Puih San nén lòng, nguyện đem hết sức lực và trí tuệ phục vụ quân đội. Từ cán bộ trực tiếp quản lý và giáo dục tù binh, đến làm trợ lý dân quân ở Ban Chỉ huy quân sự huyện Chư Pah, tiếp đến tham gia chiến dịch biên giới Tây Nam…, Trung úy Puih San luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

 

Năm 1980, Puih San trở về đời thường là một bệnh binh. Anh gác mái chèo, bỏ nghề sông nước. Từ làng Nú, anh chuyển tới làng Bi (nay thuộc xã Ia Krăi), cách bến đò Pô Cô chừng 15km, sống một cuộc đời bình dị lặng thầm: làm rẫy, nuôi bò...

 

Có thể người lái đò tên gọi A Sanh đã thành người của dĩ vãng, nếu không có cơ duyên khi báo chí phát hiện... Anh được một số tổ chức, cơ quan chức năng tìm tới thăm hỏi, tặng quà, đáng kể nhất là Bộ Tư pháp xây tặng một ngôi nhà tình nghĩa. Chính quyền địa phương làm hồ sơ về thành tích của anh gửi lên cấp trên. Sau đó không lâu anh được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Thượng tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phạm Văn Trà gắn Huân chương cho trung úy A Sanh. Đây là một sự ghi nhận công trạng, một niềm vui rất lớn đối với Puih San. Tuy vậy trong sâu thẳm cõi lòng người anh hùng vẫn phảng phất một nỗi buồn vọng về từ quá khứ, mãi không nguôi...

 

Nhắc lại sự cố đáng tiếc làm Puih San mang hận suốt đời, ông Rơ Châm Lim ở xã Ia Khai, huyện Ia Grai, nguyên tiểu đội trưởng tiểu đội lái đò trên dòng Pô Cô năm nào, kể lại: “Đến giờ mình vẫn không quên được chuyện đã xảy ra. Không chỉ riêng Puih San, đó cũng là nỗi đau của cả tiểu đội lái đò. Ngày ấy, trên thuyền không có phao, vì vậy đưa bộ đội qua sông chúng tôi phải chèo rất cẩn thận. Mùa mưa năm 1965, trong một chuyến đò chở bộ đội từ miền Bắc hành quân vào, mình và A Sanh đã bảo bộ đội phải cởi quần, áo, giày, dép và súng xếp dưới đáy thuyền. Nhưng ông tiểu đoàn trưởng bảo vội quá phải hành quân gấp. Anh em bộ đội không thực hiện đúng những gì mà tiểu đội lái đò yêu cầu. Vì thế, khi đò ra đến giữa sông gặp xoáy nước lớn, thuyền cứ chòng chành, nước tràn vào, mình bảo anh em bộ đội ngồi yên, nhưng họ nhốn nháo, có người nhảy xuống sông, thế là thuyền chìm. Chúng tôi đã cố gắng hết sức nhưng chỉ cứu được 10 người, còn 10 người hy sinh…”.

 

Tất cả những chiến công, ký ức của người lính hơn 3.000 ngày chèo đò độc mộc, chở hàng ngàn chiến sĩ qua lại hai bên bờ sông Pô Cô ấy của A Sanh sẽ còn lại trong niềm mến thương của đồng đội, trong sự kính phục của cháu con và các thế hệ sau này. Họ sẽ nhắc nhau: “... Dù sông kia có cạn. Dù non kia có khi mòn. Tấm gương anh không mờ, đời đời rực sáng...  Anh lái đò tên gọi A Sanh”.

 

Bùi Nam Thành

nghiatinhdongdoi.vn

  • Adv01
Bạn có biết?
nghĩa tình đồng đội

TRUNG TÂM HỖ TRỢ NHÂN ĐẠO

ĐC: Số 40 Tổ 3 P. Giang Biên, Long Biên, HN

Điện thoại(84-4) 666 23248 

mail:dungnv@nghiatinhdongdoi.vn

Giám đốc:

Nhạc sỹ Trường Sơn Đào Hữu Thi

--------------------------

QUỸ NGHĨA TÌNH ĐỒNG ĐỘI 

Giám đốc: Nguyễn Văn Dũng

-------------------------

Số TK: 0020135553248 

Tại Sở Giao dịch 

Ngân hàng TMCP Quân đội

Thường trực: 098 555 3248

Danh sách ủng hộ quỹ
  • (25/07/2014)  Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn

    722 Điện Biên Phủ, Phường 22, Q. Bình Thạnh, TP. HCM

    Hỗ trợ Xuất bản Công trình Ký ức người lính 2014

    200.000.000 vnđ (Hai trăm triệu đồng chẵn)

  • (05/08/2014)  Đồng chí Đặng Thanh Hải

    Xóm Chùa, Đoan Bái, Hiệp Hòa, Bắc Giang

    Ủng hộ 3.000.000đ (ba triệu đồng)

  • (25/07/2014)  Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương

    Hỗ trợ 5.000.000đ (Năm triệu đồng)

  • (18/02/2012)  CCB Hoàng Văn Tuyên

    Tổ 1, Quang Trung, TP. Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

    Điện thoại: 

    Đã ủng hộ Chương trình Xuân ấm tình Đồng đội

  • (25/01/2014)  CCB Trần Văn Hóa

    Thị trấn Quán Lào - huyện Yên Định - tỉnh Thanh Hóa

    Số điện thoại: 

    Đã ủng hộ 03 triệu đồng

    (về TK ngân hàng Maritimebank)

  • (04/01/2014)  CCB Nguyễn Thế Văn

    Thôn Nam Hải, xã Hải Bình, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa

    Điện thoại: 0902191248

    Đã ủng hộ số tiền 05 triệu đồng 

    (về tài khoản Ngân hàng Quân đội)

  • (26/02/2012)  CCB Nguyễn Thanh Bình

    Phường Cộng Hòa, Thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

    Điện thoại (đang cập nhật)

    Đã ủng hộ 05 triệu đồng

    (về tài khoản Chương trình "Xuân ấm tình đồng đội")

Doanh nhân
Ngày 15-5, tại Hà Nội, Hội truyền thống Trường Sơn-Đường Hồ Chí Minh ...
  • Liên kết website
    Mạng xã hội